telegram booloor ,کانال بولور , کانال تلگرام ,کانال ,تلگرام , بولور
جاذبه های خوی | اطلاعات کلی درباره شهرستان خوی

جاذبه های خوی | اطلاعات کلی درباره شهرستان خوی

معرفی خوی : از شهرهای استان آذربایجان غربی ایران است. این شهر مرکز شهرستان خوی است.این شهر اولین شهر استان آذربایجان غربی از نظر وسعت و دومین شهر از بعد جمعیت و نفوس است.

خوی یکی از کهن‌ترین مراکز تمدن در شمال غرب ایران و کانون بسیاری از حوادث تاریخی بوده است. خوی به‌دلیل واقع شدن در مسیر جاده ابریشم و جاده تجارتی شرق و غرب، مورد بازدید بسیاری از جهانگردان و ایرانشناسان واقع شده‌است. از منابع تاریخی و سفرنامه‌ها از جمله سفرنامه ناصرخسرو مطالب قابل توجهی دربارهٔ خوی بدست می‌آید. زبان رایج در میان مردم خوی ترکی آذربایجانی است.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

مقدمه

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

شهر خوی با پیشینه تاریخی طولانی، موقعیت طبیعی و جغرافیایی کم نظیر، ریشه های فرهنگی عمیق، قابلیت های اقتصادی فراوان و جمعیتی روز افزون، در حال حاضر دارای کالبدی در خور ویژگی های مهم است. طی سالیان طولانی، مهمترین مرکز فعالیت و تجارت در سطح فرا منطقه ای بوده و با داشتن بازاری فعال و زنده و در حال رشد از شهرهای مهم شمال استان به شمار رفته و شهرهای ماکو، شوط، سیه چشمه، قره ضیاء الدین، پلدشت سلماس و بخش های مجاور را از لحاظ خدماتی، درمانی، ورزشی و اداری را پوشش می دهد.

از طرفی گسترش فعالیت های خدماتی با زمان همگام نبوده و پاسخگوی نیازهای فعالی نیست. مراکز فرهنگی شهر طی چند دهه گذشته نه تنها افزایش نیافته بلکه معدود مراکز فعلی نیز در اختیار ارگانهای غیر فرهنگی قرار گرفته است. آثار و ابنیه تاریخی ، مورد بی مهری قرار گرفته و در معرض آسیب های کالبدی و عملکردی قرار گرفته اند. در چنین وضعیتی افزایش سریع جمعیت و بالطبع افزایش جمعیت جوان، هجوم جمعیت از نواحی اطراف، گسیختگی فرهنگی، گسترش شهر بدون گسترش فرهنگ شهر نشینی، بر مسائل و مشکلات شهر افزوده است. کالبد فیزیکی شهر در سطح گسترش می یابد در حالیکه محتوای درونی آن رشد نمی کند. طی دهه های گذشته وسعت شهر چندین برابر شده ولی مرکز شهر همچنان محدود باقی مانده است. این در حالی است که توانمندی های اقتصادی شهر افزایش یافته و رونق آن بیش از گذشته شده است.

موارد نامبرده و آگاهی از این امر که شهر گسترده امروز نیازمند مرکزیت گسترده و قوی است، ما را بر آن می دارد که در جستجوی راهنمایی برای حل معضلات کالبدی، عملکردی و فضای شهری خوی برآئیم.

 

وضعیت موجود نشان می دهد که مرکزیت شهر ناگزیر باید توسعه یافته و سطوح بیشتری به عملکردهای عمومی اختصاص پیدا کند. از طرفی چون مرکزیت شهر در بافت تاریخی شکل گرفته عامل مهمی در  احیاء و باز زنده سازی بافت با ارزش تاریخی می تواند باشد و با مطالعه نواحی و محلات مختلف شهر و آگاهی از ویژگی های هر کدام و مطابق تشریح گزارش تفصیلی می توان حریم بافت تاریخی را مناسبترین و مستعد ترین مکان برای توسعه مکان های فرهنگی و ارزشی در نظر گرفت.

         

 

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

مناره شمس تبریزی “خوی”

مناره شمس تبریزی باقیماندهٔ مقبره‌ای با همین نام است که بر روی مزار منسوب به شمس تبریزی در شهر خوی قرار دارد. این بنا در محلهٔ امامزاده سید بهلول در شمال غربی شهر خوی واقع شده است. سطح بیرونی این مناره با شاخ هایی از قوچ وحشی که شاه اسماعیل صفوی طی اقامت چهل روزه اش در کوه چله خانهٔ خوی شکار کرده بود، تزیین شده است .

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

حضرت آیت الله سید ابوالقاسم خویی

سید ابوالقاسم خویی (زادهٔ ۲۸ آبان ۱۲۷۸ در خوی و درگذشتهٔ ۱۷ مرداد ۱۳۷۱ در کوفه) از فقها و مراجع تقلید شیعه است. پدرش بنا به تقلید از نام حضرت محمد(ص)، پیامبر اسلام، نام او را ابوالقاسم گذاشت.علوم مقدماتی را تا ۱۳ سالگی در زادگاهش خوی آموخت. در سال ۱۳۳۰ به نجف رفت و در درس خارج اصول فتح‏الله شریعت اصفهانی، مهدی مازندرانی، آقا ضیاءالدین عراقی، محمدحسین غروی اصفهانی، محمدحسین نائینی حضور یافت. کلام، تفسیر و فن مناظره را از محمدجواد بلاغی نجفی فراگرفت. او به خاطر علاقه‌اش به یادگیری حکمت و فلسفه در درس سید حسین بادکوبه‏ای حاضر شد. وی سرسپرده اخلاقی مرتضی طالقانی بود و بسیاری از علوم دینی، علمی،علوم غریبه، به خصوص عرفان را از ایشان آموخت.ریاضیات، حساب استدلالی، هندسه فضائی و مسطحه و جبر را نزد سید ابوالقاسم خوانساری آموخت.

 رجوع به ویکی پدیا

بررسي ويژگيهاي تاريخي شهر:

 شناخت تاريخچه

شهر خوي كه نام باستاني پهلوي آن گواه ديرينگي تمدن در آن است، در زير پاي رشته كوههاي سر به فلك كشيده » اورين « قرار دارد، نام اين كوه هم از زبان پهلوي و منسوب به » اور « صورت كهنه ابراست.در سايه همين كوه است كه جلگه خوي بعد از كرانه هاي درياي خزر پرباران ترين مناطق ايران است و به همين سبب از كهن ترين روزگاران آباد و مسكون بوده است.

ويژگي ديگر رشته كوههاي اورين اين است كه همواره مرزگاه طبيعي اقوام ساكن دو سوي آن بوده و شهر خوي در كنار آن بيش از هزار سال شاهد جنگ ها و مهاجرت ها و پذيرايي كاروان ها بوده و همچون مرزبان وفاداري در برابر هجوم ها ايستاده و زخم ها خورده است .

آخرين سال هاي طلائي خوي در دوره كريم خان زند بود كه اميران دنبلي )احمد خان و حسين خان( در خوي امارت داشتند و شهرهاي مجاور را تابع خوي كردند و آن را به صورت يكي از شهرهاي مهم و معروف آن عصر درآوردند. از يك سو با برقراري عدالت اجتماعي و تأمين امنيت كاروان ها و جمع آوري ماليات از شهرهاي مجاور ، اقتصاد خوي را رونق بخشيدند و از ديگر سو با جلب شاعران و اديبان و دانشمندان به اين شهر و حمايت از آن ها يك كانون مهم فرهنگي به وجود آوردند.

شهر خوي بارها از آبادي و رونق و ثروت برخوردار بوده و متون تاريخي از اهميت و اعتبار آن و رفاه مردمش حكايت ها دارند و » زرخوي « ،‌‌ » ديباي خوي « و » گل سرخوي‌ « مضامين زيبايي در اشعار شاعران پديد آورده است. اما با كوشش مداوم دنبلي ها و عباس ميرزا در آباداني خوي اين شهر به جايي رسيد كه آن را » عروس شهرهاي ايران «  ناميدند و در دوره قاجاريه كه هر يك از شهرها لقبي داشتند ، خوي لقب » دارالصفا « يافت. تا عباس ميرزا زنده بود حكومت خوي با او يا با دايي اش اميرخان سردار بود، بعد از آن هم يكي از پسران پادشاه وقت از تهران فرمان حكومت خوي را دريافت مي كرد.

          

 

قره کلیسا,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور

قره کلیسا به معنی (کلیسای سیاه)

قره کلیسا : در ناحیه به‌به‌جیک شهر چالدران از شهر های خوی. در سال ۶۴۴ یا ۶۴۵ هجری قمری تجدید بنا شد. فرمان شاه عباس اول صفوی در حمایت از ارمنیان بر روی سردر آن دیده می‌شود. عباس میرزا ولیعهد فتح‌علی‌شاه نیز تزئیناتی بر آن افزوده‌است.قره کلیسا، مزار تادئوس (طاطاووس) مقدس یکی از حواریون عیسی مسیح است. به استناد منابع تاریخی بخشی از ارمنیان پیرو دین زرتشت بوده‌اند و بخشی نیز آئین مهرپرستی داشته‌اند. برای نخستین بار در سال ۴۳ میلادی دو نفر از حواریون به نام‌های طاطاوس و بارتولومئوس از شمال بین النهرین گذشته و برای رساندن پیام مسیح به آذربایجان وارد ایران می‌شوند.«تادئوس مقدس» که یکی از حواریون عیسی مسیح و از بنیان‌گذاران کلیسای ارمنی است، در سال ۶۶ میلادی بخاطر بشارت مسیحیت به قتل رسید. مقبره وی در قره کلیسا قرار دارد و به صورت یکی از زیارتگاه‌های مهم ارمنیان از آن یاد می‌شود.در داخل این کلیسا دالان هایی تعبیه شده اند که برای آذوقه سربازان و افراد کلیسا بوده است.هر ساله در سوم مرداد مسیحیان زیادی جهت انجام مراسم خاص این روز از سراسر جهان به آن سفر می کنند و در اطراف کلیسا چادر زده و اقامت می کنند.سر کشیک کلیسای تبریز ، امین مسیحیان خارجی می باشد که همه ساله مبالغ هنگفتی جمع آوری ودر اختیار او گذاشته می شود. تا صرف این بنا و مسیحیان ایران شود

 

وجه تسميه

بحث بر سر وجه تسمیه اسامی بلاد و کلاً اماکن جغرافیایی امر تازه‌ای نیست و کاری است که در تمامی دنیا به شکل علمی انجام می شود و کار پسندیده ای نیز شمرده می شود.

 

اما در کشور ما و خصوصا در طی هفتاد ـ هشتاد سال گذشته این امر آن حالت صرف علمی خود را از دست داده و موردی برای اثبات فزون خواهی ها و برتری طلبی های عده‌ای از هموطنان گشته است.

 

وجه تسمیه «خوی» نیز متاسفانه از این تنگ نظری ها بر کنار نمانده است.

 

1. ارامنه در اوایل قرن بیستم میلادی نیز برای رسیدن به اهداف شان مانند بسیاری از اسامی جغرافیایی آذربایجان، خوی را کلمه‌ای ارمنی می دانند به معنی قوچ. البته پاسخ آنها را جناب مهدی آقاسی در تاریخ خوی داده اند . چرا که خود ارامنه این شهر را در طول تاریخ «هیر» نامیده‌اند و همین مؤید این مطلب است که واژه «خوی» ریشه در زبان ارمنی ندارد، چرا که اگر داشت لااقل باید خودشان آن را به کار می‌بردند.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

پل قطور 

پل قطور خوی: این پل در سال ۱۳۴۷ توسط دو شرکت ایرانی ( رانکین ) و شرکت اتریشی (پور) پی ریزی و پایه‌های بتونی آن اجرا و اسکلت فلزی و شاسی آن توسط امریکائی‌ها انجام گرفت. طول این پل ۴۴۸ متر، طول ارک فلزی پل ۲۲۳ متر و ارتفاع آن از سطح رودخانه قطور ۱۱۸.۲۸ متر دارای ۱۰ عدد پایه بتونی مسلح بوده که ۶ عدد از این پایه‌ها به طرف خوی و ۴ عدد از پایه‌های بتونی به سمت رازی می‌باشد و در مجموع دارای ۸ دهنه که به صورت اکس به اکس در امتداد هم گسترش یافته‌اند.

2. دستگاه رسمی دولتی در دوران پهلویها و جناب آقاسی مؤلف کتاب ارزشمند «تاریخ خوی» ریشه این کلمه را در زبان پهلوی، فارسی و کردی جستجو کرده اند و عنوان نموده اند که خوی واژه ای است به معنی نمک. حال آنکه صرف وجود کلمه ای مشابه «خوی» در زبان فارسی دلیل آن نمی‌شود که ما ریشه نام شهر خوی را از آن بدانیم. بلکه باید این واقعیت با سایر واقعیتهای منطقه ای نیز همخوانی داشته باشد. (توجه شود که در سطح کره خاکی نقاط متعددی وجود دارند که نام آنها تشابه لفظی با نام خوی دارد، حال آنکه هیچ ارتباط و پیوند تاریخی ـ فرهنگی مابین آنها و خوی وجود ندارد.) اینکه آیا ملل فارس زبان و کرد زبان در برهه ای از تاریخ در این سرزمین سکونت داشته اند که اینجا را با نامی منبعث از زبان خود نام دهند، مساله ای است که تا به حال از سوی مورخین بی‌غرض تایید نشده است. درست است که زبان فارسی از قرون پنجم و ششم در آذربایجان در کنار زبان عربی به عنوان زبان ادبی به کار گرفته شده است، ولی این بدان معنی نیست که مردم آذربایجان نیز به زبان فارسی و یا یکی از منشعبات آن ـ مثلاً کردی ـ سخن می گفته اند. مساله دیگر آنکه همان واژه ای که در زبان فارسی معنی نمک می دهد و در شاهنامه فردوسی نیز با مفهوم عرق تن آمده است در اصل دارای تلفظی شبیه خَی khay است نه khoy  و بعدها در سده های اخیر به صورت خوی khoy تلفظ می شود.

 

 مساله دیگر آنکه حتی امروزه نیز نام مکانی را نمی توان یافت که «نمک» و یا هم معنی آن باشد. شاید بتوان اسامی مرکبی را یافت که واژه نمک و دوز و سلت و ملح و … در آنها باشند ولی اینکه نام یک منطقه جغرافیایی را فقط «نمک» یا معادل آن بگذارند امری بعید و بی‌بنیان به نظر می رسد.

 

ریشه‌یابی نام خوی در واژه فارسی ـ پهلوی «خَی khay » چنان بی‌اساس بود که جناب دکتر محمدامین ریاحی مؤلف محترم کتاب «تاریخ خوی» در کتاب خود زیاد بر روی آن اصرار نورزید و به دنبال پیشنهاد و جایگزین بهتری گردید.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

بازار خوی

بازار خوی در ضلع شرقی شهر خوی قرار دارد و بازمانده بازار گسترده است. تاریخ احداث بازار فعلی دوره صفویه به بعد است و بیشتر قسمت‌های آن به دستور عباس میرزای قاجار و توسط امیر احمدخان دنبلی، در اوایل دوره قاجاریه ساخته شده‌است.بازار خوی مانند بازارهای اصفهان، کرمان و… تزئینات گچبری و کاشیکاری آجری، کتیبه و… ندارد اما در بعضی از قسمت‌ها، مخصوصا در چهارسوهای آن تزئینات کَشه چینی آجر وجود دارد.

 

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

مزرعه آفتابگردان (خوی)

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

جهنم دره خوی 

جهنم دره خوی در روستای قریس از توابع خوی واقع شده‌است.در کنار این روستا، که اطراف آن با کوههای بلند و دره‌های بسیار خطرناک و صخره های سنگی بسیار تیز ،پوشیده شده‌است، جهنم دره خوی قرار دارد. که از کف این دره رودی همیشه در جریان است. به علت وجود شیب بسیار تند ۷۰ درجه این دره، سقوط در این دره برای شناسایی کامل آن بسیار خطرناک بوده و گروه‌های کوهنوردی خاصی که مجهز به وسایل کامل کوهنوردی بودند، تا به حال موفق به فتح آن شده‌اند. و چندین بار عده ای که برای رفتن به این دره تلاش کرده‌اند پس از ناکامی و مرگ، حتی جنازه آنها نیز به علت صعب العبور بودن به دست خانواده آنها نرسیده‌است. به علت همین اقلیم خشن آن این منطقه مرکز تجمع گروههای مخالف حکومت‌های منطقه‌ای در طول تاریخ بوده‌است.[۱] طول این دره ۱۳ کیلومتر و عمق آن بین ۱۷۰۰تا۲۸۰۰ متر متغیر است. به علت صعب العبور بودن جهنم دره و دور بودن از دست یازی بشر به این منطقه ، طبیعت بکری دارد. و حیواناتی وحشی چون خرس ، قوچ ، آهو ،گراز ،کفتار… و پرندگانی چون عقاب و شاهین در این منطقه هنوز زیست می کنند. معرفی  :در سال ۱۳۶۸ کارگردان مراغه‌ای ایران یدالله صمدی برای اولین بار به حقیقت بکر این منطقه دست یافت و با ساخت فیلم ساوالان تا حدودی طبیعت ناشناخته و زیبای این منطقه را به تصویر کشید.

 

3. جناب آقای صدرایی خویی در کتاب سیمای خوی نیز پیشنهاد دیگری برای ریشه یابی کلمه خوی ارائه دادند و آن این بود که آن را مأخوذ از کلمه «قویون ـ قوی» ـ در ترکی معنی میش و گوسفند می‌دهد ـ دانستند که با توجه به ترک تبار و ترک زبان بودن مردم شهر خوی پیشنهاد جالبی بود.

 

منتهی ذکر نام خوی از همان سالهای آغازین دوره اسلامی به همین شکل فعلی آدمی را بر این می دارد که ریشه کلمه خوی را در زبانهای مرده قبل از میلاد جستجو کند. کاری که دکتر ریاحی و بعدها جناب نصیری ـ در کتاب خوی در گذر زمان ـ بر روی آن کار کردند، هر چند که به نتیجه قطعی نرسیدند.‌

 

ذکر واژه «اولخو» و «حویه‌وه» در سال‌نوشته‌های آشوری، نیز «حویله» در کتاب مقدس و مطابقت تقریبی محل آنها با همین شهر و منطقه خوی لااقل نشان دهنده این است که باید برای نام خوی ریشه یابی دقیقی صورت گیرد. در کتاب «خوی در گذر زمان» گرچه در حدود 12 صفحه در مورد نام خوی بحث شده است ولی با وجود مطالب زیبا و کارآمد در نهایت برای واژه خوی معنای مستقلی عنوان نشده است. این هم چندان دور از انتظار نبوده است. چرا که تا زمانی که کاوشهای باستان شناسی در منطقه ما صورت نگیرد و آثار مکتوب از آن دوران به دست نیاید و زباندانانی بی طرف به مطالعه آنها ننشینند همچنان نام خوی در هاله‌ای از ابهام خواهد ماند. (چنانکه کسروی نیز به این موضوع وقوف داشته است.)

 

چندی پیش جزوه ای منتشر شد که در گوشه ای از آن در مورد وجه تسمیه خوی مطلب تازه ای نوشته شده بود. اینکه کلمه «خوی» مفهوم «چوخور» را می رسانَد و این با صفتی که همگی‌مان برای این منطقه به کار می بریم همخوانی دارد. خویی ها خوی را «خوی چوخورو» می نامند معنی آن نیز دشتی است که از مناطق همجوار پایین تر است. با پرس و جو معلوم شد که گویا در زبان سومری ـ که به عنوان اولین بانیان تمدن بشری و نیز اجداد ترکان امروزی شناخته می شوند ـ این واژه وجود دارد و به این معنی به کار می رفته است.

 

از سوی دیگر ما با دو اسم مشابه به لفظ «خوی» نیز مواجهیم: یکی «خییوو» (نام اصلی شهر مشکین شهر) و دیگر «خیوه» (در ترکستان ـ ازبکستان) جالب آنجاست که آخرین یافته های دانشمندان باستان شناس و مورخین نشان می‌دهد که اقوام سومری از آسیای میانه (ترکستان) با گذر از سرزمین آذربایجان به منطقه بین النهرین رفته اند و در طول این مدت مهاجرت، سالها در آذرباجان رحل اقامت افکنده اند و بسیاری از آنها نیز برای همیشه در آذربایجان ماندگار شده‌اند.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

شهرستان خوی بیشترین تخمه آفتابگردان ایران را تامین می کند.

با در نظر گرفتن اینکه منطقه تمدن خیز «آراتتا» ـ مذکور در کتیبه های سومری ـ با منطقه خوی و کلاً غرب آذربایجان و شرق آنادولو منطبق می شود، احتمال اینکه نام «خوی» یک کلمه سومری (پروتو ترکی) به معنی سرزمین و دشت کم ارتفاع و پست بوده باشد زیاد است.

 

اما در مورد اجداد خویی ها و آذربایجانی ها و ساکنان اولیه این سرزمین نیز اشاره داشته اید به نام قوم «ماد». ولی این نیز با حقایق تاریخی همخوانی ندارد. متاسفانه در دوره پهلوی و به تبع آن بعد از آنها نیز اینگونه عنوان می شد که گویا تاریخ این سرزمین از 2500 سال پیش و با حضور اقوام به اصطلاح آریایی شروع می شود و چنین قلمداد می گشت که این سرزمین قبل از این تاریخ دارای تمدنی در خور توجه نبوده است. حال آنکه تحقیقات دامنه دار مورخین بی غرض و در راس آنها مرحوم پروفسور زهتابی حقایق بسیاری را روشن ساخت. بر این اساس قبل از حضور و شکل گیری اقوام ماد ـ که انتساب آنها به اقوام به اصطلاح آریایی نیز پایه و بنیان درستی ندارد ـ در سرزمین آذربایجان اقوام متمدن و دوران سازی چون هیتی‌ها، هورری ها، قوتتی ها، لولوبی ها، اورارتوها و مانناها زندگی و حکومت می کرده اند و امروزه در آذربایجان هر جا را می کنند فقط و فقط نشانه از تمدن آنها می یابند و بس.

 

لذا باید اذعان کرد که سرزمین آذربایجان و خوی به عنوان گوشه ای از آن دارای تاریخی بیش از هفت هزار سال است و باید با افتخار و غرور اضافه کرد که اجداد آذربایجانیان امروزی در شکل گیری و رشد تمدن های نامدار جهانی سهم بسزایی داشته اند که این نقش به مرور زمان و با کشفیات جدیدتر روز به روز عیان‌تر می شود.

 

کلیسای سورپ سرکیس

 کلیسای سورپ سرکیس

کلیسای سورپ سرکیس در شمال غربی شهر خوی و در محله قدیمی «امامزاده» قرار دارد.تاریخ ساخته شدن این بنا به دو دوره متفاوت در سده چهارم میلادی نسبت داده می‌شود اما تعمیراتی اساسی در دوره صفویه بر روی آن انجام شده است و شکل فعلی کلیسا محصول آن است.

مقبره آل یعقوب خوی

مقبره آل یعقوب خوی

مقبره آل یعقوب در خوی، داخل شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۳۲۵۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پل خاتون خوی

پل خاتون خوی

پل خاتون، در۲ کیلومتری جنوب شرقی شهرستان خوی بر روی رودخانه پرآبی در ۴۰ کیلومتری سمت چپ جاده آسفالته خوی – سلماس در سال‌های ۱۱۷۰ – ۱۲۰۰ ه. ق به دستور احمد خان‌دنبلیساخته شده است . این پل آجری ۴۰/۵۹ متر طول و ۷۰/۸ متر عرض و ۴۸/۶ متر ارتفاع دارد. پل هفت‌دهانه بزرگ دارد و قسمت تحتانی آن پایه‌ها و سیل شکن‌هایی است که با سنگ‌هایی نسبتاً بزرگ و منظمی‌ساخته شده است‌. این پل دهه‌های گذشته مرمت شده است‌.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

دروازه سنگی خوی در جنوب بازار خوی به طرف شهر سلماس قرار دارد. این اثر در دوره ایلخانیان یا دوره قاجاریه بنا شده است و از حصار تاریخی شهر خوی باقی مانده است و خندقی نیز پیرامون وجود داشته است‌.ضلع شمالی دروازه آجری و به سبک جناقی است‌. ضلع‌جنوبی آن یک در میان سنگ‌های خاکستری و سیاه دارد و به شکل قوس نیم دایره است که زیر این قوس دو شیر ساده حجاری شده است‌. [۱] دروازه سنگی خوی از نمونه‌های باقی‌مانده دوازده حصار تدافعی در جنوب شرقی شهر خوی می‌باشد که جهت حفاظت شهر از تهاجم دشمن وکنترل عبور و مرور ساخته شده است. به علت گسترش شهر این بنای تاریخی در بافت جدید شهر قرار گرفته و قسمت شمالی آن متصل به بازار قدیمی خوی قرار دارد.بعضی از مورخین این اثر را بدوره ایلخانیان نسبت می‌دهند و امکان دارد در زمان عمران و آبادانی خوی توسط ایلخانیان، این دروازه نیز ساخته شده باشد. ولی منابع دیگری دروازه را مربوط به دوره قاجار می‌دانند، انتساب دوم با توجه به سبک معماری مقایسه با آثار باقی مانده قاجاریه در تبریز و خود شهر خوی معقول به‌نظر می‌رسد. و از طرفی نیز با توجه به سر در باقی مانده این بنا مربوط به دوره ایلخانی دانسته می‌شود.این بنا از حیث جنس ساختمان با دو نوع مصالح مقاومت ساخته شده است. ضلع شمالی آن که در امتداد بازر قدیمی خوی قرار دارد با آجر ساخته شده ولی سمت جنوبی بنا از سنگهای تراش خاکستری و سیاه می‌باشد که بصورت ترکیبات موزون و هماهنگ نماسازی شده است. این بنا در حال حاضر مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.

کاروانسرای خان

کاروانسرای خان

کاروانسرای خان مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان خوی، بخش مرکزی، کیلومتری ۳۵ جاده خوی، قطور واقع شده و این اثر در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۱ با شمارهٔ ثبت ۶۲۳۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

چهارراه مرکزی خوی

آبشار بدلان,خوی,شهرستان خوی,بدلان

آبشار بدلان,خوی,شهرستان خوی,بدلان

آبشار بدلان خوی

آبشار زیبا و شگفت انگیز بدلان در دامنه کوه اورین خوی از جاذبه های سحرانگیز طبیعت این منطقه از استان آذربایجان غربی است. به گزارش خبرنگار ایرنا، اهمیت گردشگری و توریستی آبشار بدلان از مدت ها پیش مورد توجه ایرانگردان و مسافران این منطقه قرار گرفته است که حضور رو به رشد گردشگران در این منطقه شاهدی برای این موضوع است.
برابر گزارش مسوولان خوی در فصول مختلف سال تعداد زیادی از گردشگران، دانش آموزان، دانشجویان و عاشقان طبیعت برای بازدیدهای علمی و پژوهشی به آبشار بدلان مسافرت می کنند.
این آبشار با ارتفاع بیش از ۵۰ متر یکی از بلندترین آبشارهای آذربایجان غربی و منطقه است.
مناظر دل نواز و روح انگیز طبیعی اطراف دشت خوی نیز، به آبشار بدلان، جلائی بیشتر بخشیده و آن را دیدنی تر کرده است.
در مسیر بستر این آبشار، روستاهای سبز و خرمی به نام روستای پسک و بدلان قرار دارند که سرسبزی و طراوت طبیعت شان گردشگران را به وجد می آورد.
این منطقه از نظر شرایط اقلیمی و آب و هوا در ردیف پر باران ترین و حاصلخیزترین روستاهای شهرستان خوی هستند.
آبشار بدلان که در خوی به “چیر” و “قزل چیر” موسوم است را باید یکی از نشانه های عجیب عالم خلقت برشمرد.
آب سرچشمه آبشار بدلان از شکافی به ارتفاع بیش از ۵۰ متر به داخل یک گودال یا محل غار مانندی به طول ۳۰ متر سرازیر می شود.آبشار بدلان در ۳۵ کیلومتری شهرستان خوی و ۱۰ کیلومتری روستای بدلان در آذربایجان غربی(در مسیر کوه های اورین)قرار داردکه طبیعت بکر و زیبای این آبشار شگفت انگیز پذیرای هزاران گردشگر و علاقه مند به طبیعت است.

.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

ساختمان قدیمی شهرداری خوی 

ساختمان شهرداری خوی مربوط به دوره پهلوی اول است و در خوی، مرکز شهر واقع شده و این اثر در تاریخ ۲ شهریور ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت۲۳۹۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.      

 

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

مقبره شمس تبریزی

مسجد مطلب خان خوی

مسجد مطلب خان خوی

مسجد مطلب خان خوی در مرکز شهر خوی واقع شده‌است. این مسجد در دوره ایلخانی ساخته شده و پس از ویرانی در اوایل دوره قاجار تجدید بنا شده‌است. این مسجد شبستان بزرگ روباز مربع شکل دارد که دور تا دور آنرا حجره‌های دو طبقه و شاه‌نشین‌های رفیع و ایوانی عظیم احاطه کرده‌است. جبهه بیرونی و درونی این مسجد آجری فاقد هر نوع تزئینات می‌باشد، فقط قسمت فوقانی شاه‌نشین بالای محراب ورودی شبستان، با مقرنس‌های درشت گچی آرایش داده شده‌است. قسمت‌های داخلی ایوان و طرفین ورودی آن را بوسیله آجرچینی (با پس و پیش آوردن آجرها) حالت سایه‌روشن دلپذیری به آن داده‌اند. گویا این زیرسازی و فرم کار جهت انجام تزئیناتی مانند روکار آجری یا سنگ منظور شده که ناتمام باقی مانده‌است. 

.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

خانه کبیری

خانه کبیری مربوط به اواخر دوره زند است و در شهرستان خوی، خیابان آیت ا طالقانی، کوچه امیر، بن بست اخوان، پ۳ واقع شده و این اثر در تاریخ ۵ اردیبهشت ۱۳۵۶ با شمارهٔ ثبت ۱۶۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

خصوصيات جغرافيايي و اقليمي شهر:

موقعيت جغرافيايي شهر و اطراف آن:

شهر خوي در بخش حومه شهرستان خوي در مركزيت 5 دهستان به نام هاي 1- ديزج واقع در شمال 2- ولديان در مشرق 3- قره سو در جنوب شرقي 4- رهال در جنوب و جنوب غربي 5- فيرورق در مغرب و شمال غربي و در زميني تقريباً مسطح و با شيب كم احداث شده است.

شهر در موقعيت جغرافيايي 44 درجه و 28 دقيقه طول جغرافيايي و 38 درجه و 56 دقيقه عرض جغرافيايي واقع شده و اختلاف ساعت شهر خوي با تهران 25 دقيقه و 34 ثانيه است يعني ساعت 12 ظهر خوي ساعت 12 و 25 دقيقه و 34 ثانيه تهران است. وسعت آن در محدوده طرح تفصيلي و توسعه و عمران منقضي شده 1050 هكتار و با در نظر گرفتن ساخت و سازهاي پيراموني خارج از محدوده بالغ بر 1422 هكتار است. جلگه خوي در دامنه جنوب شرقي فلات ارمنستان واقع شده و ارتفاع متوسط آن از سطح دريا 1139 متر است. از تمام جلگه هاي مجاور حتي از درياچه اروميه پست تر است و به همين جهت در اصطلاح عوام آن را خوي چوخوري ( گودال خوي ) مي نامند. حداكثر ارتفاع شهر در غرب به 1150 متر و حداقل آن در شرق به 1080 متر مي رسد.

اين شهر در 141 كيلومتري شهر اروميه مركز استان آذربايجان غربي و 143 كيلومتري شهر تبريز مركز استان آذربايجان شرقي و 147 كيلومتري شهر ماكو و 777 كيلومتري تهران واقع بوده و تا مرز تركيه به خط مستقيم حدود 32 كيلومتر فاصله دارد.

 شيب اين جلگه از جنوب باختري به شمال خاوري است و شيب شهر به طور كلي از غرب به شرق مي باشد. حداكثر ارتفاع شهر در غرب به 1150 متر و حداقل آن در شرق به 1080 متر مي رسد.به عبارت ديگر اختلاف ارتفاع غربي ترين نقطه شهر تا شرقي ترين آن 90 متر مي باشد.

رود قطور كه از ارتفاعات مرزي تركيه سرچشمه مي گيرد در نزديكي دهكده چاوشقلي وارد دشت خوي شده و در جنوب شهر خوي به دو شاخه تقسيم مي گردد كه يك شاخه آن به سمت جنوب و شاخه ديگر به نام قدوق بقان در حاشيه شهر، به سمت شرق جريان دارد. از ديگر منابع آبي اين شهر مي توان از چشمه خوش بلاغ نام برد كه از طريق نهر خوش بلاغ به سمت شرق شهر جريان يافته و نهايتاً به رودخانه قطور منتهي مي گردد.

جهت جريان آبهاي سطحي در خوي به طور كلي از غرب به شرق است. كوههايي كه دور تا دور خوي را فراگرفته اند از ارتفاعات غربي ايران محسوب مي شوند و در امتداد قله آرارات ( آغري داغ ) قرار دارند. اهم اين كوهها عبارتند از كوههاي چله خانه، ايواغلي داغ و ارتفاعات ديزج جمشيد خان در شمال، كوههاي سلطان باستي و اولالين در مشرق و كوههاي علي محمد در جنوب شرقي و ارتفاعات طرق داغ و قزل داغ و شلي قرانجل در جنوب و جنوب غربي و رشته كوههاع آلاداغ كه در مغرب شهر واقع است.

  

 

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

طبیعت خوی

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

طبیعت خوی

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

دشت چالدران

چالدران، یکی از شهرهای شهرستان خوی است که در شمال غربی این استان قرار گرفته‌است. مرکز این شهرستان، شهر سیه چشمه است. آواجیق دیگر شهر آن است. این شهرستان در گذشته بخشی از شهرستان ماکو بود. زبان رایج در این شهرستان ترکی آذربایجانی می‌باشد. شهرستان چالدران بیشتر به خاطر جنگ چالدران شهرت دارد که یاد آور دلاور مردی‌های غیور مردان ایرانی در شاه جنگ ایرانیان با ترکان عثمانی در دفاع از کیان ایران زمین است. این جنگ که بین نیروهای شاه اسماعیل اول صفوی و سلطان سلیم اول عثمانی در ۳۱ مرداد ۸۹۳ خورشیدی رخ داد. بقایای این جنگ در شهرستان، به صورت مزار شهدای جنگ و چندین مجسمه در محل جنگ و داخل شهر موجود می‌باشد.

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

چالدران

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

تندیس جنگ چالدران

جنگ چالدران، نام نخستین نبرد دولتهای‌ صفوی و عثمانی در دشت‌ چالدران‌ است، که در نزدیکی شهرستان چالدران در شمال غربی ایران به تاریخ ۲ رجب ۹۲۰ ه.ق/۲۳ اوت ۱۵۱۴ میلادی رخ داده است. نتیجه این نبرد پیروزی قاطعانه سپاهیان عثمانی به فرماندهیسلطان سلیم اول (حکومت ۹۱۸-۹۲۶ ه.ق/ ۱۵۱۲-۱۵۲۰ میلادی) بر سپاه صفوی به فرماندهی شاه اسماعیل صفوی (حکومت ۹۰۷-۹۳۰ ه.ق/۱۵۰۱-۱۵۲۴) بود.
در این جنگ نیروهای قزلباش که در حدود ۴۰ هزار تن بودند با سپاه حدود ۱۰۰ هزار نفری عثمانی جنگیدند و به دلیل کمی نفرات و نداشتن سلاح گرم از سپاه عثمانی شکست خوردند. این در حالی بود که ارتش عثمانی دارای توپخانه و تفنگهای انفرادی بود، ولی سربازان ایرانی با شمشیر، نیزه، و تیر و کمان می‌جنگیدند. البته صفویان پیش از این جنگ سلاح‌های آتشین در اختیار داشته و به روش استفاده از آن‌ها آشنایی داشتند و شاه اسماعیل برای رسیدن به سلطنت از توپ و تفنگ استفاده کرده بود و دلیل استفاده نکردن از این سلاح‌ها در جنگ چالدران تنها ناشی از سیاست‌های جنگی آن‌ها بود. از آن‌جا که توپخانه تحرک سواره نظام را محدود می‌کرد، در جنگ‌های صحرایی از توپخانه استفاده نمی‌کردند و در مواردی نیز که مورد استفاده قرار گرفت موثر واقع نشد. همچنین ایرانیان ذاتاً به سلاح آتشین بیعلاقه بودند و استفاده از آن را ناجوانمردانه و ناشی از جبن می دانستند
پس از این جنگ، کردستان باختری (مناطق کردستان ترکیه، کردستان عراق و کردستان سوریه کنونی)، از ایران جدا شد و به دستعثمانی افتاد. این مناطق تا پیش از زمان شاه عباس کبیر از ایران جدا بود اما شاه عباس توانست بخشی از مناطق کردستان را با جنگ پس بگیرد. سپاه عثمانی شهر تبریز را نیز تصرف کرد اما به دلیل کمبود آذوقه مجبور به بازگشت شد و حکومت نو پای صفویه از نابودی حتمی نجات یافت.
دلیل کمی شمار سپاهیان ایران در این جنگ به این خاطر بود که بیشتر آنان در خراسان بودند تا از یورش غافلگیرانهٔ ازبکان جلوگیری کنند.[۵] دلیل دیگر شکست قزلباشها در این جنگ پیشنهاد دورمش خان شاملو به شاه اسماعیل بود، مبنی بر اینکه اجازه دهند که ارتشعثمانی آرایش دفاعی خود را تکمیل کند تا ایرانیان بتوانند به ابراز دلیری بپردازند و شاه نیز با این پیشنهاد غیرعادی موافقت کرد.

 

شهرستان,خوی,شهر,تاریخچه,khoy,پل قطور,آفتابگردان,سید ابوالقاسم خویی,جهنم دره,جنگ چالدران,بازار خوی,کاروانسرای خان ,خانه کبیری,کوه اورین,اورین,ساوالان,دشت چالدران,شمس تبریزی,آرامگاه,شمس تبریزی

ارتفاعات اورین

کوه اورین با ارتفاع ۳٬۶۷۰ متر بزرگترین کوه شهرستان خوی(بام خوی) و بیست و یکمین کوه بلند ایران، در شمال غربی ترین نقطه از این شهر با ۴۲ کیلومتر فاصله در مختصات جغرافیایی به طول ۳۳٫۴۴ و عرض جغرافیایی ۳۳٫۳۸ واقع گردیده‌است. اورین کلمه ترکی است. که هم اکنون نیز در زبان ترکی استانبولی مورد استفاده وسیع است.در زبان ترکی استانبولی اورین (evren ) به معنای مکان بلندی که بالای آن دیده نشود بکار می رود. گویند که این کوه منتهی الیه غربی قشون شاه اسماعیل در جنگ چالدران بود. و جنگ چالدران از آن به این طرف تر صورت نگرفت. بعد از کوه آرارات، این کوه بلند ترین کوه این منطقه محسوب می‌شود. از وجود برخی چشمه‌های آب گرم در دامنه این کوه،و سنگ های گدازه بیرونی اطراف کوه ، کاملا واضح است که این کوه آتش فشانی خاموش است که هنوز درون گدازه‌هایی در آن در حال فعالیت جزیی هستند. این کوه از زیبایی و وقار خاصی برخوردار است. که دور نمایی بسیار زیبا داشته و از کیلومتر‌ها دور نماد شهر خوی است. بیش از نود درصد ابرهای باران زا، بویژه در فصل بهار از پشت کوه اورین پدیدار می‌شوند. و تا میانه تابستان همیشه برف‌هایقله آن، این کوه را در چشم مردم شهرش رو سفید و سر بلند می‌کند. این کوه آخرین کوه مرتفع مرز ایران با کشور ترکیه‌است که ۱۵ کیلومتر با مرز فاصله داشته و از شهر بندری بند ماهی در شرق دریاچه وان ترکیه، نیز به همین زیبایی قابل دیدن است. این کوه بین دشت الند و دره قطور قرار دارد. که از ۲ قله اورین کوچک ۳۴۱۷ متر و اورین بزرگ ۳۶۵۰ متر تشکیل شده‌است.اورین کوچک به حالت تپه ماهور است اما اورین بزرگ حالت قله ای و نماد زیبا تری دارد.فاصله بین اورین کوچک و بزرگ دو کیلومتر است.

 

Khoy County (Persian: ‎) is a county in West Azerbaijan Province in Iran. At the 2006 census, the county’s population (including those portions later split off to form Chaypareh County was 365,573, in 85,550 families; excluding those portions, the population was 323,348, in 75,464 families. The capital of the county is Khoy.

منبع : بولور | WWW.BOOLOOR.COM|

گرداوری کننده : رضا غفاری

اطلاعات پست
نویسنده : ادمین
تاریخ پست : جمعه ۱۳۹۲/۱۰/۰۳
دیدگاه

ارسال نظر دیدگاه برای مطلب “جاذبه های خوی | اطلاعات کلی درباره شهرستان خوی”

  1. ایلقار می‌گه:

    خوی =بهشت ایران زمین

Telegram Channel: @booloor ,کانال بولور , کانال تلگرام ,کانال ,تلگرام , بولور
موضوعات اصلی

تبلیغات

khabar

عضو خبرنامه شوید:

ایمیل خود را وارد کنید:

آخرین نوشته ها
مطالب پیشنهادی
بازار
برچسبها
Instagram